Μεταρρυθμίσεις και Μνημόνια: Θάρρος ή Αλήθεια;

Tου Δημητρίου Πόγκα

Πέντε χρόνια μετά την είσοδο της Ελλάδος στα προγράμματα υποστήριξης της οικονομίας της μέσω δανείων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, και με την φοροδοτική ικανότητα δημόσιου και ιδιωτικού τομέα να εξαντλείται, η συζήτηση για την «πολυπόθητη» ανάκαμψη επιστρέφει στην εφαρμογή των περίφημων «μεταρρυθμίσεων».

Με τη συρρίκνωση της ελληνικής οικονομίας και του ιδιωτικού εισοδήματος – κάτι που ενδεχομένως θα δημιουργήσει προβλήματα στην συλλογή των απαραίτητων εσόδων για την επιτυχή εκτέλεση των «σφιχτών» προϋπολογισμών – η προσοχή δίνεται σε δομικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργεί η δημόσια διοίκηση, η ιδιωτική οικονομία, το επιχειρηματικό περιβάλλον, η διακυβέρνηση, τα συστήματα εκπαίδευσης και υγείας, με στόχο να εξοικονομηθούν οι δαπάνες και να δημιουργηθούν οι νέες πηγές δημιουργίας οικονομικής ανάπτυξης και εσόδων του ελληνικού κράτους.

Οι «μεταρρυθμίσεις» μπήκαν στη «ζωή» – μάλλον στην τηλεόραση – των Ελλήνων τον Απρίλιο του 2010, όταν η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου αποφάσιζε να λύσει το πρόβλημα της χρηματοδότησης του ελληνικού κράτος – όντας αποκλεισμένο από τις διεθνείς χρηματαγορές – με την προσφυγή στην «τρόικα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

 

Google Trends reforms

Τάσεις αναζητήσεων στη μηχανή της Google για τους όρους μεταρρυθμίσεις (μπλε), μνημόνιο, περικοπές στην περίοδο 2010-2015. Πηγή: Google Trends.

 

Οι τρεις δανειστές οργανισμοί, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι η Ελλάδα θα καταφέρει να αποπληρώσει τα ποσά των δανείων που θα της παραχωρούνταν και θα μειώσει τα ελλείμματα του προϋπολογισμού της, ώστε να μην δημιουργεί νέα χρέη και να μπορέσει να επιστρέψει στις ιδιωτικές αγορές κρατικού δανεισμού, τη δέσμευσαν σε ένα πρόγραμμα φορολογικών ρυθμίσεων, αλλά και αλλαγών στον τρόπο που λειτουργεί ο δημόσιος και ιδιωτικός τομέας, ώστε να προωθηθεί η οικονομική ανάπτυξη.

Όταν το πρώτο πρόγραμμα δεν κατάφερε να αποδώσει τους «καρπούς» που ανεμένετο στο «μέτωπο» της μείωσης του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι δανειστές της χώρας δημιούργησαν ένα δεύτερο πρόγραμμα διάσωσης, στο οποίο βασική «καινοτομία» ήταν η συμμετοχή του δημόσιου τομέα – κρατών και δημόσιων οργανισμών – στην απομείωση – «κούρεμα» του ελληνικού χρέους. Ο Γιώργος Παπανδρέου δεν άντεξε το «βάρος» ενός δεύτερου «Μνημονίου» και μετά από μία αποτυχημένη προσπάθεια διεξαγωγής δημοψηφίσματος για την προώθηση του συγκεκριμένου προγράμματος, παραιτήθηκε υπέρ του τεχνοκράτη, πρώην τραπεζίτη Λουκά Παπαδήμου, η υπηρεσιακή κυβέρνηση του οποίου είχε ως στόχο να ολοκληρώσει τη συμφωνία με την «τρόικα» των δανειστών και να ψηφίσει τα μέτρα που την συνόδευαν. Οι «μεταρρυθμίσεις» κάλυψαν και πάλι ένα σημαντικό ποσοστό των ζητούμενων μέτρων από την ελληνική κυβέρνηση, τις οποίες ανέλαβε να υλοποιήσει από τον Ιούνιο του 2012 η νεοεκλεχθείσα κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά.

Τον Νοέμβριο του 2013 στην – οικονομική – «καθημερινότητά» μας μπήκε και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, ο οποίος ετοίμασε μία ειδική «εργαλειοθήκη» μεταρρυθμίσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο να άρουν ρυθμίσεις στη λειτουργία συγκεκριμένων κλάδων της οικονομίας (οικοδομικά υλικά, λιανεμπόριο, βιομηχανική παραγωγή τροφίμων και τουρισμό), τα οποία αυξάνουν τις τιμές των τελικών προϊόντων ή υπηρεσιών και εμποδίζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό. Τη μελέτη παρήγγειλε η κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά, ωστόσο έκτοτε η εφαρμογή της, αποτελεί μόνιμη απαίτηση των δανειστών της χώρας. Τον Ιούλιο του 2015, ο ΟΟΣΑ παρέδωσε μία δεύτερη «εργαλειοθήκη», αυτή τη φορά για τους κλάδους των πετρελαιοειδών και των ποτών, κατά παραγγελία της κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα.

Οι «μεταρρυθμίσεις» επανέρχονται στο πολιτικό και μηντιακό προσκήνιο με την συμφωνία για το τρίτο πρόγραμμα που ψήφισε η ελληνική Βουλή τον Αύγουστο του 2015. Αυτή τη φορά το μεγαλύτερο ποσοστό από τα ζητούμενα μέτρα είναι δομικές μεταρρυθμίσεις και αλλαγές αντί για μέτρα λιτότητας και περικοπών.

 

Reforms media discourse

Αναφορές των ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης στους όρους μεταρρυθμίσεις, μνημόνιο, περικοπές για την περίοδο Απρίλιος 2010 – Αύγουστος 2015. (Πρωτότυπη έρευνα).

 

Στην Ελλάδα οι μεταρρυθμίσεις έχουν ταυτιστεί σε μεγάλο βαθμό στον δημόσιο λόγο και στην αντίληψη των πολιτών ως συνώνυμες των περικοπών στις αποδοχές και στις συντάξεις στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και στην αύξηση της φορολογίας για την κάλυψη των δημοσίων εσόδων. Οι «ρίζες» του φαινομένου αυτού βρίσκονται στο ίδιο το πολιτικό σύστημα της χώρας, το οποίο με την αντίστιξη μεταξύ λόγων («μεταρρυθμίσεις») και πράξεων (πολιτικές περικοπών και φορολογίας – «μέτρα»/λιτότητα), ταυτίζουν στο μυαλό των πολιτών τις δύο αυτές έννοιες. Αντίστοιχη αντίστιξη εντοπίζεται και στον λόγο των Ευρωπαίων δανειστών, οι οποίοι επίσης ζητούν από την Ελλάδα να προχωρήσει σε «μεταρρυθμίσεις», αποδέχονται όμως κάθε φορά τις περισσότερο «εύκολες» πολιτικές λιτότητας, ώστε να διασφαλισθεί η εισροή εσόδων και η αποπληρωμή των χρεών.

Ως «μεταρρυθμίσεις» θα μπορούσαμε να ονομάσουμε τις αλλαγές εκείνες στους τρόπους λειτουργίας συγκεκριμένων τομέων ενός συστήματος που δημιουργούν ένα θετικό αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητα και την εύρυθμη λειτουργία τους. Σε αυτό το πλαίσιο, μία φορολογική μεταρρύθμιση θα πρέπει να αναμένεται να δημιουργήσει θετικό αντίκτυπο στη συλλογή φορολογικών εσόδων, αλλά και στη δίκαιη κατανομή των βαρών. Επιπλέον, επιδιώκουν την ισότιμη πρόσβαση σε μία οικονομική δραστηριότητα, ώστε να εξασφαλίσουν χαμηλότερες τιμές και υψηλότερη ποιότητα υπηρεσιών προς τους καταναλωτές. Δηλαδή, μία μεταρρύθμιση σε έναν συγκεκριμένο τομέα της ιδιωτικής οικονομίας θα πρέπει να αναμένεται να επιτρέπει την δημιουργία οικονομικής ανάπτυξης από την όσο περισσότερο απρόσκοπτη ενασχόληση με αυτόν.

 

Βασικές διαρθρωτικές αλλαγές και φορολογικές/συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις που προβλέπει το “Μνημόνιο ΙΙΙ”
Διαρθρωτικές αλλαγές Φορολογικές/Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις
Επανακαθορίζονται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας φορτηγών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσεως και μεταξύ άλλων καταργείται ο έλεγχος της απόδειξης της πραγματοποίησης ακαθάριστων εσόδων για τη χορήγηση της εν λόγω άδειας. Μειώνεται, από τα 1.500 Ευρω σε 1.000 Ευρώ, το κατώτατο όριο του ακατάσχετου μισθών, συντάξεων και ασφαλιστικών βοηθημάτων που καταβάλλονται περιοδικώς και των καταθέσεων φυσικών προσώπων σε πιστωτικά ιδρύματα σε ατομικό ή κοινό λογαριασμό.
Επαναπροσδιορίζεται η έννοια των όρων «παστεριωμένου γάλατος» «αρτοποιείο» κ.λπ. Αίρονται οι περιορισμοί αναφορικά με τα σημεία πώλησης άρτου, Ορίζεται ποσοστό προσαύξησης (1%) επί του καθυστερούμενου ποσού, για κάθε μήνα καθυστέρησης κατά τη ρύθμιση χρείόν πτωχών οφειλετών του Δημοσίου
Aποσαφηνίζεται το μεταφορικό έργο που μπορούν να διενεργούν τα ειδικά τουριστικά λεωφορεία δημόσιας χρήσης. Αναπροσαρμόζεται το ποσοστό προσαύξησης εκπρόθεσμης καταβολής ληξιπρόθεσμων οφειλών οριζόμενο, εφεξής, βάση του ισχύοντος επιτοκίου αναφοράς για πράξεις αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ πλέον πέντε (5) εκατοστιαίων μονάδων, αντί οκτώ (8) που είναι σήμερα
Παρέχεται η δυνατότητα σε επιχειρήσεις να προβαίνουν σε πώληση εμπορευμάτων ή σε παροχή υπηρεσιών, με μειωμένες τιμές, πέραν των συγκεκριμένων εκπτωτικών περιόδων. Ο συντελεστής προκαταβολής του φόρου εισοδήματος για τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες της παρ.2 του άρθρου 71 του ν.4572/2013, καθώς και για τα φυσικά πρόσωπα από επιχειρηματική δραστηριότητα, ορίζεται σε 55% για τα κέρδη που προκύπτουν στο φορολογικό έτος που αρχίζει από την 1 -1 -2014 έως και την 31-12-2014, σε 75% για τα κέρδη που προκύπτουν στο φορολογικό έτος που αρχίζει από την 1-1-2015 έως και την 31-12-2015, και σε 100% για τα κέρδη που προκύπτουν στα επόμενα φορολογικά έτη
Προσδιορίζονται τα πρόσωπα, τα οποία έχουν δικαίωμα κατασκευής, λειτουργίας και διαχείρισης των Δικτύων Διανομής Φυσικού Αερίου και ορίζεται ότι, η διαχείριση και εκμετάλλευση Δικτύων Διανομής επιτρέπεται σε όσους έχει χορηγηθεί Αδεια Διαχείρισης Δικτύου Διανομής. Προβλέπεται ο χρόνος πληρωμής των δόσεων για τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) ειδικά για το έτος 2015 (από Οκτώβριο 2015 έως Φεβρουάριο 2016).
Καθορίζονται το περιεχόμενο της άδειας, οι προϋποθέσεις για τη διενέργεια διαγωνισμού χορήγησης Αδειας Διανομής για μία συγκεκριμένη περιοχή και οι υποχρεώσεις των κατόχων της Αδειας Διαχείρισης Δικτύου Διανομής. Καταργείται η απαλλαγή από τον συμπληρωματικό φόρο (που προβλέπεται για το έτος 2015 και μετά) για τα ενοικιαζόμενα δωμάτια που ιδιοχρησιμοποιούνται από ατομικές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις.
Απαγορεύεται, από 1-1-2020, σε εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας να εκχέει στο διασυνδεδεμένο σύστημα και δίκτυο της χώρας ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας μεγαλύτερη του 50% της συνολικά εγχεόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριες μονάδες παραγωγής και εισαγωγές σε ετήσια βάση. Προβλέπεται ότι, από 01.01.2015 και μετά, υπόκεινται σε φόρο χωρητικότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 27/1975 και τα οριζόμενα πλοία με σημαία Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Προβλέπεται η μείωση, με κ.υ.α., που θα εκδοθεί μέχρι 31-12-2015. του ποσοστού της αμοιβής των συμβολαιογραφικών πράξεων από 1% σε 0.80% για ποσό αντικειμένου συναλλαγής μέχρι 120.000 Ευρώ. Μεταφέρονται όλες οι αρμοδιότητες και καθήκοντα που άπτονται φορολογικών και τελωνειακών υποθέσεων, από την Ειδική Γραμματεία (ΕΓ) του ΣΔΟΕ και κάθε άλλη υπηρεσία του Δημοσίου, στη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων (ΓΓΔΕ) του Υπουργείου Οικονομικών.
Επανακαθορίζεται η χωρική αρμοδιότητα για την άσκηση των καθηκόντών του δικαστικού επιμελητή (στην Περιφέρεια του Εφετείου διορισμού του αντί του Πρωτοδικείου που ισχύει). Καταργούνται οι κάτωθι ειδικοί φόροι, τέλη , εισφορές κ.λπ.: τα δικαιώματα από τη σύνταξη συμβολαίων, η εισφορά 8% επί των εγγυήσεων φιαλών υγραερίου, το παράβολο φοίτησης στα ιδιωτικά σχολεία υπέρ του Ειδικού Λογαριασμού Ιδιωτικής Γενικής Εκπαίδευσης (ΕΑΙΓΕ), η κράτηση επί των πολιτικών συντάξεων υπέρ τη Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτικών Συνταξιούχων (ΓΙΟΠΣ)η ο ειδικός φόρος κινηματογράφο, ο δημοτικός φόρος των επιτηδευματιών των Δωδεκανήσων, ο ειδικός φόρος δημοσίων θεαμάτων, η πρόσθετη εισφορά επί των εισιτηρίων μουσικών θεαμάτων υπέρ του Ωδείου Αθηνών, ο επίναυλος επί του καθαρού ναύλου μεταφοράς επιβατών και οχημάτων στις τακτικές θαλάσσιες μεταφορικές υπηρεσίες και άλλοι.
Τροποποιούνται και συμπληρώνονται διατάξεις του Ν. 2969/2001. σχετικά με τη αιθυλική αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά και προβλέπεται ότι τα αποσταγματοποιεία απαγορεύεται να συστεγάζονται και να συλλειτουργούν με Οινοπνευματοποιεία Α’ και Β’ κατηγορίας, επιτρεπομένης ωστόσο της συλλειτουργίας τους με ποτοποιεία. Τροποποιούνται τα ισχύοντα για τους συνταξιοδοτούμενους λόγω γήρατος από 1.7.2015 και εφεξής, οι οποίοι λαμβάνουν μόνο το οργανικό ποσό της σύνταξης, όπως αυτό προκύπτει από τις οικείες καταστατικές και γενικότερες διατάξεις των ασφαλιστικών φορέων αρμοδιότητας του Υπουργείου Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, υπό τις ειδικότερες περιπτώσεις: εάν το οργανικό ποσό είναι κατώτερο του εκάστοτε προβλεπόμενου κατώτατου ορίου σύνταξης, λαμβάνουν το οργανικό, και μετά τη συμπλήρωση του 67ου έτους ηλικίας, λαμβάνουν, υπό τις οριζόμενες προϋποθέσεις, το κατώτατο όριο σύνταξης και εάν το οργανικό ποσό σύνταξης είναι μεγαλύτερο από το εκάστοτε προβλεπόμενο κατώτατο όριο σύνταξης, λαμβάνουν το οργανικό ποσό. Εντάσσονται από 1 -9-2015 στο Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης(Ε.Τ.Ε.Α.) τα αναφερόμενα Ταμεία. Τομείς και Κλάδοι επικουρικής ασφάλισης αρμοδιότητας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, υπό τους οριζόμενους όρους και προϋποθέσεις, καθώς και το προσωπικό του Τομέα Προστασίας του Πολίτη, αρμοδιότητας του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, που υπηρετεί σε υπηρεσίες του ΤΕΑΓΙΛΣΛ.
Μειώνονται οι τιμές των φαρμακευτικών προϊόντων αναφοράς, μετά τη λήξη της «περιόδου προστασίας των δεδομένων», στο 50% της τιμής τους προ της ανωτέρω λήξης και των γενοσήμων. ανεξαρτήτως της ημερομηνίας έγκρισής τους. στο 32,5% της τιμής τους. όταν τελούσαν «εντός περιόδου προστασίας των δεδομένων». Επίσης, προσδιορίζεται η έννοια του διπλώματος ευρεσιτεχνίας, όπου αναφέρεται στη νομοθεσία περί τιμολόγησης φαρμάκων. Αυξάνονται από 01.01.2022 τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για τους ασφαλισμένους όλων των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ), συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ελλάδος, κατά βάση ως εξής: για πλήρη σύνταξη λόγο) γήρατος, στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης και στα 67 έτη με 15 χρόνια ασφάλισης, με την επιφύλαξη των οριζομένων για το προσδόκιμο ζωής του πληθυσμού, για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος, όπου αυτή προβλέπεται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, στα 62 έτη με 15 χρόνια ασφάλισης. Περαιτέρω προβλέπεται η σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας έως την 1-1-2022, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα όρια και περιλαμβανομένους πίνακες, σε περίπτωση μη θεμελίωσης δικαιώματος πλήρους ή μειωμένης σύνταξης μέχρι τη δημοσίευση του υπό ψήφιση νόμου, καθώς και οι περιπτώσεις που εξαιρούνται ή δεν θίγονται από τα ανωτέρω θεσπιζόμενα κ.λπ.
πηγή: TaxHeaven.gr (http://www.taxheaven.gr/news/news/view/id/24911)

 

Η ελληνική οικονομία έχει μείνει σε πολλά σημεία «πίσω» στην παγκοσμιοποιημένη αγορά, ενώ διαθέτει εγγενή μειονεκτήματα για να καταφέρει να ανταπεξέλθει σε αυτήν: απουσία πρωτογενούς παραγωγής, μικρή και ανίσχυρη εσωτερική αγορά, ισχνές επιδόσεις σε εξαγωγές και τεχνολογική πρόοδο. Δεκαετίες «Αλλαγής», «εκσυγχρονισμού» και άλλων συνθηματολογιών δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν τις συνθήκες εκείνες που θα κάνουν την Ελλάδα να αναπτυχθεί οικονομικά.

Οι «ρίζες» για την «μεταρρυθμιστική κόπωση» που παρουσιάζει η Ελλάδα όχι μόνο στη διάρκεια της κρίσης, αλλά και διαχρονικά εντοπίζονται σε δύο παρεμφερή φαινόμενα: στο πελατειακό και οικογενειοκρατικό κράτος. Προκειμένου να εξασφαλίζουν την επανεκλογή τους, πολιτικά κόμματα και προσωπικό βρίσκονται σε συνδιαλλαγή με ομάδες συμφερόντων, τα κεκτημένα των οποίων υπερασπίζονται σε βάρος αλλαγών που θεωρητικά θα μπορούσαν να έχουν θετικό αντίκτυπο σε μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας.

Καθώς ανανέωση και αλλαγή του πολιτικού προσωπικού δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί, η συνδιαλλαγή αυτή εξακολουθεί ακόμη, εμποδίζοντας ή επιβραδύνοντας την εφαρμογή αλλαγών που θα μπορούσαν να έχουν θετικό αντίκτυπο. Ο φόβος των κομμάτων εξουσίας να θίξουν τα συμφέροντα επαγγελματικών ομάδων – «δεξαμενές» ψηφοφόρων, αλλά και υποστηρικτές για τον ομαλό βίο μίας κυβέρνηση – οδηγεί σε μέτρα λιτότητας με οριζόντιο τρόπο σε όλο τον πληθυσμό, χωρίς καν μάλιστα να λαμβάνεται υπόψην το πολιτικό κόστος που φαίνεται τελικά να έχει.

Επιπλέον, στην περίπτωση της Ελλάδος των «Μνημονίων», μία από τις αιτίες της εφαρμογής – ή τουλάχιστον της υποστήριξης – των μεταρρυθμίσεων είναι η άγνοια των ιδιαιτεροτήτων της χώρας από τους δανειστές, οι οποίοι θέτουν το πλαίσιο για αυτές. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της μεταρρύθμισης του ωραρίου των καταστημάτων της Κυριακές, το οποίο ζητείται να απελευθερωθεί πλήρως όπως σε άλλες χώρες της Ευρώπης, αγνοώντας ότι η χαμηλή «κίνηση» εκείνης της ημέρας εν τέλει ζημιώνει τους καταστηματάρχες και τους υπαλλήλους αντί να τους επωφελεί.

 

 

Μία ακόμη σημαντική παράμετρος για την «κακοδαιμονία» των μεταρρυθμίσεων στη χώρα είναι ότι ενώ στο πλαίσιο που περιγράφουμε θα πρέπει να αποτελούν μία «νέα ρύθμιση» των ζητημάτων στα οποία αναφέρονται, στην ουσία αποτελούν «απορρύθμιση». Ουσιαστικώς, δηλαδή, εισάγουν διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες – στην ελληνική τουλάχιστον περίπτωση – εκτός του ότι αποδυναμώνουν τον δημόσιο ή κοινωνικό χαρακτήρα υπηρεσιών, στρέφονται εναντίον και του υγιούς ανταγωνισμού που θα έπρεπε να εξυπηρετούν λειτουργώντας προς όφελος μίας οντότητας ή μίας μικρής ομάδας συμφερόντων.

Με ένα νέο τριετές πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής στα «χέρια» της, η Ελλάδα αναμένεται να κληθεί περισσότερο από ποτέ να εφαρμόσει «μεταρρυθμίσεις» που θα αλλάζουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο λειτουργίας διαφόρων πτυχών της καθημερινής ζωής των πολιτών και των επαγγελματικών ομάδων της χώρας. Σε καθεστώς χρηματοοικονομικής ασφυξίας, η πολιτική ηγεσία που θα αναδειχθεί στις επικείμενες εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου δεν έχει πολλά περιθώρια ελιγμών, ωστόσο αλλαγές δεκαετιών σε άλλα δυτικοευρωπαϊκά κράτη θα έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε αν και πώς θα μπορέσουν να εφαρμοσθούν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα στην Ελλάδα.

Share Button